مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعه تطبیقی شرایط نشر حرمت ناشی از رضاع در فقه امامیه و فقه اهل سنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی اکبر ربیعی 1
احمد صابری مجد 2
1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه شهید مطهری
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
10.22034/mtmi.2023.177132
چکیده
رضاع، به عنوان نهادی خاص در نشر حرمت، استثنایی بر جایز بودن نکاح است؛ به همین دلیل ضروری است حدود و شرایط آن مورد توجه قرار گیرد. این شرایط، هم در فقه امامیه و هم در فقه اهل سنت بیان شده است؛ با این تفاوت که رویکرد فقه امامیه بر سخت‌گیری تحقق رضاع و نشر حرمت ناشی از آن است و لازم است شرایط هفت­‌گانه، به طور دقیق احراز شود، اما در فقه اهل سنت، تحقق رضاع با سهولت بیشتری ممکن تلقی شده است و حتی گاه، شرط سن یا مقدار شیر در احراز رضاع موضوعیت ندارد. در پژوهش حاضر، قول مشهور امامیه و مذاهب چهارگانه اهل سنت با بیان مستندات از قرآن، روایات، اجماع و اصول عملیه، به روش توصیفی ـ تحلیلی بیان شده است، سپس تحلیل مناسبی همراه با تطبیق بین دیدگاههای فقه امامیه و فقه اهل سنت صورت گرفته است. نظر به اینکه حرمت ناشی از رضاع، محدود نیست و طیف گسترده‌ای از افراد را در روابط طولی و عرضی در بر می‌گیرد و به نوعی عارض بر اصل اولیه جواز و اباحه محسوب می‌شود، به نظر می‌رسد رویکرد موسع در تحقق رضاع، برخلاف اصل، مفاد روایات صحیح و تحلیل منطقی بوده، لازم است شرایط آن به دقت احراز شود.
کلیدواژه‌ها
رضاع
محارم
مرضعه
مرتضع
نشر حرمت

عنوان مقاله English

A comparative study of the conditions of sanctity creating caused by breastfeeding in Imamiyyah jurisprudence and Sunni jurisprudence

نویسندگان English

Ali Akbar Rabiee 1
Ahmad Saberi Majd 2
1 PhD student at Shahid Motahari University
2 PhD student at Farabi Colleges of Tehran University
چکیده English

Breastfeeding as a special institution in sanctity creating is an exception to the principle of the permissibility of marriage; for this reason, it is necessary to pay attention to its limits and conditions. These conditions are stated both in Imami jurisprudence and Sunni jurisprudence; with the difference that Imamiyyah jurisprudence's approach is strict about sanctity creating caused by breastfeeding and it is necessary to meet the seven conditions precisely. But in Sunni jurisprudence, they believe that sanctity is created more easily, and in some opinions, even the condition of age or the amount of milk is not relevant in creating it. In the logical analysis of the issue of breastfeeding and its conditions, it is necessary to know its place in the discussion hierarchy. Therefore, first of all, in the Establishment of the principle, it should be known whether the sanctity caused by breastfeeding is in favor of the principle or against it. In the current research, the famous saying of the Imamiyyah and the four Sunni sects have been expressed in a descriptive-analytical method, with documentation from the Quran, hadiths, consensus and practical principles. Then, a suitable analysis has been made along with the comparison between the views of Imami jurisprudence and Sunni jurisprudence. Considering that the sanctity caused by breastfeeding is permanent and includes a wide range of people in longitudinal and transverse relationships, and it is contrary to the basic principle of the permissibility of marriage; It seems that the extensive approach in realizing sanctity is against the principle and against the provisions of correct traditions and logical analysis, and it is necessary to meet the necessary conditions carefully.

کلیدواژه‌ها English

Breastfeeding
foster relatives
wet nurse
foster child
sanctity creating
قرآن کریم.
ابن‌ادریس حلی، محمد بن منصور (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن‌براج، عبدالعزیز بن نحریر (1406ق). المهذب. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن‌حمزه طوسی، محمد بن علی (1408ق). الوسیلة الی نیل الفضیلة. قم: کتابخانه آیةالله مرعشی نجفی.
ابن‌رشد، محمد بن احمد (1408ق). البیان و التحصیل. بیروت: دارالغرب الإسلامی.
ابن‌عابدین، محمدامین بن عمر (1412ق). رد المحتار علی الدر المختار. بیروت: دارالفکر.
ابن‌قدامه، عبدالله بن احمد (1968م). المغنی. قاهره: مکتبة القاهرة.
ابن‌محاملی، احمد بن محمد (1416ق). اللباب فی الفقه الشافعی. مدینه: دارالبخارى.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارصادر.
ابن‌مودود، عبدالله بن محمود (1356ق). الاختیار لتعلیل المختار. قاهره: مطبعة الحلبی.
ابوالصلاح حلبى، تقى­‌الدین بن نجم­‌الدین (1403ق). الکافی فی الفقه. اصفهان: کتابخانه امام امیرالمؤمنین علی(ع).
انبارکی، سهراب، ملایکه، سید محمد­حسین، و ایزدی، حسین (1398ش). بررسی تطبیقی حرمت نکاح با محارم رضاعی از منظر فقه امامیه و قانون احوال شخصیه مصر. فقه و تاریخ تمدن، 5(4)، 13-23.
انصاری، مرتضی بن محمدامین (1415ق). کتاب النکاح. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
بخاری، محمد بن اسماعیل (1410ق). صحیح البخاری. قاهره: لجنة إحیاء کتب السنة.
جوهری، اسماعیل بن حماد (بی‌تا). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
حسینی روحانی، سید محمدصادق (1412ق). فقه الصادق(ع). قم: مدرسه امام صادق(ع).
حسینی زبیدی، محمد بن محمد (بی‌تا). تاج العروس. بیروت: دارالفکر.
حصینی، ابوبکر بن محمد (1994م). کفایة الأخیار. دمشق: دارالخیر.
حلی، حسن بن یوسف (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
همو (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
همو (1413ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
خطیب شربینی، محمد بن احمد (1994م). مغنی المحتاج ­الى ­معرفة ­معانی الفاظ ­المنهاج. بیروت: دارالکتب العلمیه.
زهری غمراوی، محمد (بی‌‌تا). السراج الوهاج علی متن المنهاج. بیروت: دارالمعرفه.
ساردویی نسب، محمد، نعیمی، طاهره سادات، و خادمی، مریم (1394ش). واکاوی تطبیقی حرمتهای ابدی ازدواج در فقه امامیه و زیدیه با رویکرد حقوقی. فقه مقارن، 3(5)، 81-108.
سرخسی، محمد بن احمد (1421ق). المبسوط. بیروت: دارالفکر.
سلار دیلمی، حمزة بن عبدالعزیز (1404ق). المراسم فی الفقه الإمامی. قم: منشورات الحرمین.
شهید اول، محمد بن مکی (1410ق). اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة. بیروت: دارالتراث.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (1434ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: مجمع الفکر الإسلامی.
همو (1419ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
طوسی، محمد بن حسن (1364ش). تهذیب الأحکام. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
همو (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1387ق). المبسوط فی فقه الامامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
شیرازی، ابراهیم بن علی (بی‌تا). المهذب فی فقه الإمام الشافعی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
طباطبایی، سید علی بن محمدعلی (1418ق). ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
عینی، محمود بن احمد (1420ق). البنایة شرح الهدایة. بیروت: دارالکتب العلمیه.
فاضل هندی، محمد بن حسن (1416ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فخرالمحققین، محمد بن حسن (1387ق). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: اسماعیلیان.
کاسانی، ابوبکر بن مسعود (1986م). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. بیروت: دارالکتب العلمیه.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
ماوردی، علی بن محمد (1419ق). الحاوی الکبیر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
محقق کرکی، علی بن حسین (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسه آل ‏البیت(ع) لإحیاء التراث.
مسلم بن حجاج نیشابوری (1412ق). صحیح مسلم. قاهره: دارالحدیث.
مفید، محمد بن محمد (1413ق). المقنعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
مقدسی، عبدالرحمن بن محمد (بی‌تا). الشرح الکبیر. بیروت: دارالکتاب العربی.
مکارم شیرازی، ناصر (1424ق). کتاب النکاح. قم: مدرسه امام علی بن ابی­‌طالب(ع).
نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
نراقی، احمد بن محمدمهدی (1415ق). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث.