Motaleat-e-Taghribi Mazaheb-e-Eslami (Proximity Studies of Islamic Denominations) (Foroughe Vahdat)

Motaleat-e-Taghribi Mazaheb-e-Eslami (Proximity Studies of Islamic Denominations) (Foroughe Vahdat)

تحلیل تاثیرگذاری باور به مفهوم منجی در بالندگی مذاهب اسلامی و تاثیر آن در رخدادهای اجتماعی درون دینی

Document Type : Research Paper

Authors
1 PhD student, Department of Quran and Hadith Sciences, YI.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, YI.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Philosophy, Theology and Islamic Studies, YI.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
10.22034/mtmi.2026.576522.1935
Abstract
درهمه باورها، اعم از دینی وغیردینی، مصطلحاتی وجود دارد که باورمندی به‌آن در بسیاری حوادث تاثیر بهسزایی دارد. اصطلاحات"مهدویت"،"قائم"،"غایب"،"مستودع"و"مستور"که درحوزه تشیع امامی بهوجود آمده، دارای نتایج وپیامدهای بسیار بوده که می‌طلبد چگونگی پیدایش این اصطلاحات نخست بررسی وسپس اثراتی را که درپی داشته واکاوی گردد. دراین پژوهش بااستفاده ازابزارمکتوب(تاریخ) و رخدادهای فعلی وباروش" توصیفی -تحلیلی"مطرح می‌شود که درحوزه اسلامی می‌توان به سه مقوله مهم دست یازید. یکی آنکه عده‌ای از این‌گونه باورها خواسته‌اند در جامعه تاثیر مثبت بگذاند ومردم را باامیدبه آمدن منجی همواره به بالندگی وآماده شدن برای زندگی بهتر سرزنده وشاد نگهدارند. گروه دیگر با تبلیغ به اینکه در انتظار موعود بودن خود یک عمل مطلوبیست وباید برای تغییر جامعه ورسیدن به اهداف مثبت در انتظار آمدن منجی بود. وروشن است که این مقال مردم را از عمل موثردرتغییرمثبت وایجاد تحولات اجتماعی باز می‌دارد. و گروه سوم با باورمندی به چنین اعتقادی خود را به‌عنوان منجی معرفی کرده  واکثرًا ازاین موضوع استفاده سوء کرده ومی‌کنند. اعتقاد به منجی، علاوه بر تبیین ایده‌های دینی، ابتدا در برگزیدن امام و راهبر جامعه اسلامی و سپس پیدایش فرقه‌های متعدد با آرای متناقض تاثیر شگرفی داشت، به‌گونه‌ای که هریک از مبلغان وپیروان ایشان، مقاصد غایی خود را در توسعه مذهب خود دنبال می‌نمود. ازهمین رو است که اسماعیلیه به‌عنوان فرقه پیشرو درتوجه به مباحث فلسفی وتاویل متون واعمال دینی وباطنیگری بر سراختلاف عقیدتی در مورد امامت شیعیان، پس ازرحلت امام جعفر صادق(ع)، مقولات نوی درباور به امامت (یکی از اصول مذهب امامیه) مطرح ساخته ودرسرزمینهای اسلامی؛ بویژه ایران، رسوخ سیاسی واعتقادی پیداکردند؛وحضور ایشان در ترویج فرقه با لحاظ صیانت از منجی و برخورد باعقاید مخالف، زمینه‌ساز کنشهای بسیار در جامعه اسلامی گردید. تا جایی که حاصل عمده کارشان تاسیس خلافت فاطمیان در غرب جهان اسلام و رواج و نهادینه شدن تشیع دوازده امامی در جابه‌جای دنیای اسلام شد.
Keywords


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 08 June 2026