Motaleat-e-Taghribi Mazaheb-e-Eslami (Proximity Studies of Islamic Denominations) (Foroughe Vahdat)

Motaleat-e-Taghribi Mazaheb-e-Eslami (Proximity Studies of Islamic Denominations) (Foroughe Vahdat)

A look at the religious ideas of Neo-Mu'tazilah in Egypt

Document Type : Research Paper

Authors
Hossein Arefiniya 1
Mostafa Soltani 2
Moslem Mohammadi 3
1 PhD student at University of Religions and Denominations, Qom
2 Assistant Professor at University of Religions and Denominations
3 Associate Professor at Farabi Colleges of Tehran University
10.22034/mtmi.2023.166776
Abstract
Neo-Mu'tazilah refers to a group of Muslim reformers, revivalists and new thinkers. In the last two centuries, with their rationalistic approach to religious teachings, they have been inspired by the methods and beliefs of the old Mu'tazilah. But the basic question is, what methods did the early and late Neo- Mu'tazilah of Egypt use to empower the Islamic world in the face of the hegemony of the Western world? And what approach did they take to religious teachings, reason and science, politics, predestination and free will to compensate for the backwardness of Muslims compared to Western civilization? In a general view of the group of Neo-Mu'tazilah movements in Egypt, two distinct trends and approaches can be seen in the last half century; The first approach of the followers of Neo-Mu'tazilah is advanced (led by Seyed Jamal and Abduh). They have tried to reconstruct the principles and ideas of the old Mu'tazilah in order to empower Islam against the attacks of the West. However, the second approach (after Rashidreza) in the course of its movement in the foundations of epistemology, has become concretely oriented from argumentative reason to conventional-experimental reason. Inspired by the philosophical-intellectual method, this late Neo-Mu'tazilah thought had a self-based and experimental approach in facing modernity. With its experimental and scientific interpretation, as well as the necessity of combining religious faith with intellectual awareness, this school has grown significantly among the scientific and academic societies of Egypt. This research tries to collect information in a descriptive-analytical method. To examine and analyze the importance of the religious ideas of Egyptian Neo-Mu'tazilah in terms of religion, science and reason, politics, determinism and will.
Keywords
Neo-Mu'tazilah
approach to religion
empirical reason
politics
compulsion
‏‫قرآن کریم.
ابوزید، نصر حامد (1379ش). تأویل، حقیقت و نص گفت و گوی اختصاصی کیان با نصر حامد ابوزیر. کیان، (54)، 2-17.
همو (2004م). دوائر الخوف (قراءة فی خطاب المرأة)‏. بیروت: المرکز الثقافی العربی.
‏همو (1381ش). معنای متن ـ پژوهشی در علوم قرآن‏ (ترجمه مرتضی کریمی نیا). تهران: طرح نو.
همو (1995م). النص، السلطة، الحقیقة. بیروت: المرکز الثقافی العربی.
همو (1383ش). نقد گفتمان دینی ـ نقد الخطاب الدینی‏ (ترجمه حسن یوسفی اشکوری و محمد جواهر کلام). تهران: یادآوران.
‏‫اسعدی، محمد (1396ش). جریان‌شناسی تفسیر معتزلی‏. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
‏‫بدوی، عبدالرحمن (1395ش). افلاطون در جهان اسلام. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
‏‫جارالله، زهدی (1410ق). المعتزله‏. بیروت: الموسسة العربیة.
‏‫حسینی افغانی، سید جمال‌الدین (1423ق). الرسائل و المقالات‏. قاهره: مکتبة الشروق الدولیة.
‏‫حنفی، حسن (بی‌تا). من العقیدة الی الثورة‏. قاهره: مکتبة مدبولی.
‏‫همو (1380ش). میراث فلسفی ما‏ (ترجمه فاطمه گوارایی). تهران: یادآوران.
خلف الله، محمداحمد (1999م). الفن القصصی فی القرآن الکریم‏. قاهره: سینا.
‏‫همو (1984م). مفاهیم قرآنیة‏. قاهره: عالم لمعرفة تحت اشراف مشاری العدوانی.
‏‫شهبازی مال آخوند، شکرالله (1395ش). چیستی وحی و چگونگی نزول و دریافت آن از دیدگاه نومعتزله با تاکید بر عبدالکریم سروش و نصر حامد ابوزید (رساله دکتری). قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
‏‫عبده، محمد (1414ق). الأعمال الکامله‏. بیروت: دارالشروق.
‏‫همو (1406ق). رسالة التوحید‏. بیروت: دارإحیاء العلوم.
‏‫عرب صالحی، محمد (1393ش). مجموعه مقالات جریان شناسی و نقد اعتزال نو‏. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
‏‫علیخانی، علی‌اکبر، و همکاران (1390ش). اندیشه سیاسی متفکران مسلمان‏. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
‏‫عنایت، حمید (1389ش). سیری در اندیشه سیاسی عرب‏. تهران: امیرکبیر.
‏‫معینی فر، محمد (1392ش). مروری اجمالی بر مؤلفه‌های نظام فکری جابری. معرفت، (195)، 107-121.
‏‫وصفی، محمدرضا (1387ش). نومعتزلیان گفتگو با نصر حامد ابوزید، عابد الجابری، محمد آرکون و حسن حنفی‏. تهران: معاصر.
‏‫یوسفی، مهدی (1398ش). تشابهات و تمایزات اعتزال قدیم و جدید‏ (پایان‌نامه سطح3 حوزه). قم: حوزه علمیه قم.
‏‫نزوی (1995م). التعصب هو رفض للآخر و التاریخ و مستجدات الحیاة. https://www.nizwa.com