مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مالکیت منابع هیدروکربنی از دیدگاه مذاهب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه مذاهب اسلامی
2 استادیار گروه فقه و حقوق امامیه دانشگاه مذاهب اسلامی
3 استادیار گروه فناوری های نانو دانشگاه‌ تخصصی فناوری‌های نوین آمل
4 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایرا
چکیده
در طول زمان مسائل فقهی و حقوقی متعددی راجع به مواد هیدروکربن مانند نفت و گاز مطرح شده است. ارزشمندی این مواد در اقتصاد امروزی، چگونگی نظریه‌پردازی در مورد مالکیت بر آنها را پراهمیت می‌کند؛ از این رو در این نوشتار به روش توصیفی ـ تحلیلی، از طریق مراجعه به منابع متعدد فقه مذاهب اسلامی، کاوشی موضوع‌شناسانه در خصوص مواد هیدروکربنی و شناخت ماهیت اجمالی آنها مد نظر قرار گرفت و پیرو آن نظریه‌های فقهی مرتبط با چگونگی مالکیت آنها به لحاظ معدن یا منبع دانستن این مواد تبیین گردید. یافته‌ها نشان داد، با توجه به مستندات موضوع انفال، از سوی برخی فقیهان اسلامی، دیدگاههای گوناگونی چون مالکیت مطلق حاکمیت، مالکیت عمومی و مالکیت خصوصی برای این مواد مطرح شده است. به طور مسلّم پذیرش هریک از این مراتب، توابعی به دنبال دارد. در عین حال بدیهی است شمولیت مواد هیدروکربنی مانند نفت و گاز ذیل هریک از عناوین «منبع» یا «معدن» نیز آثار متفاوتی به همراه خواهد داشت. اما نکته مهم، آشکار بودن اصل مالکیت خصوصی در گرایش به هریک از دو مبناست؛ هرچند با تکیه بر برخی ادله و مستندات، منبع دانستن این مواد خالی از اعتبار نیست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

مالکیت منابع هیدروکربنی از دیدگاه مذاهب اسلامی

نویسندگان English

Mahmood Veisi 1
Eftekhar Daneshpour 2
Foad Mehri 3
mohammad bagher ranjbari 4
1 Assistant Professor at University of Islamic Denominations
2 Assistant Professor at University of Islamic Denominations
3 Assistant Professor at Amol University of Special Modern Technologies
4 Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, International University of Islamic Religions, Tehran, Iran