مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

بازخوانی و سنجش سندی ـ متنی روایت «صِلُوا عَشَائِرَکمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدرضا پیرچراغ 1
امیر جباری 2
1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
10.22034/mtmi.2024.364480.1629
چکیده
امروزه با تشدید اقدامات دشمنان جهان اسلام در تفرقه افکنی میان مسلمانان، وحدت اسلامی بیش از گذشته ضرورت خود را نشان می‌دهد؛ بنابراین در اصل لزوم وحدت میان مسلمانان شکی وجود ندارد. یکی از احادیث پربسامد و مهم در تأیید این سخن، حدیث «صِلُوا عَشَائِرَکُمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَ أَدُّوا حُقُوقَهُم...» است. امام صادق(ع)، راه و روش تعامل شیعیان با اهل سنت را در احادیث متعددی از جمله حدیث فوق، به شیعیان آموخته­‌اند و سنت صحیح اهل‌بیت(ع) و نحوه تعامل آنان با اهل سنت در فکر و عقیده را نمایان ساخته‌اند. ظاهر حدیث حاکی از امر معصوم(ع) به شیعیان برای حضور در جماعات اهل سنت، عیادت مریضانشان و شرکت در تشییع جنازه ایشان است. تحقیق حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد رجالی ـ فقه الحدیثی به دنبال بررسی دقیق سندی و متنی حدیث مذکور است. هدف دیگر پژوهش، بیان لایه‌های پنهان حدیث و نحوه ایجاد وحدت و علقه اسلامی در جامعه مسلمین و مواجهه صحیح شیعیان با غیرشیعیان است. با عنایت به تکرار روایت با اسناد مختلف در منابع مختلف حدیثی (بالغ بر 12 مرتبه) مشخص گردید سلسله سند روایت در کتاب شریف اصول کافی از استحکام و قوت برخوردار است. بررسی متنی و فقه الحدیثی، بیان خانواده حدیث و مستندات تاریخی روایت مذکور؛ نشان می‌دهد که روایت فوق با قرآن و سنت همخوانی دارد. نوشتار پیش­‌رو از حیث مضمون نیز به مطالعه محتوایی روایت پرداخته و ابعاد گوناگون آن را در جهت ارتقای سطح همدلی مسلمین تبیین نموده و بیانگر آن است که تعامل شیعیان و اهل سنت بر اساس این حدیث، اولاً امری منطقی و تأکیدی است، ثانیاً عامل اصلی تحقق وحدت در بین مسلمانان؛ مواجهه عقلانی، اخلاق­‌مدارانه و دوری از لعن و دشنام است.
کلیدواژه‌ها
امام صادق(ع)
روایت «صِلُوا عَشَائِرَکمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ»
تشییع جنازه
عیادت بیماران
اتحاد اسلامی

عنوان مقاله English

Rereading and evaluating the documentary-textual narration of "siluu Asha'yirakum va ashhaduu jana'yizahum"

نویسندگان English

Mohammad Reza Pircheragh 1
Amir Jabbari 2
1 Assistant Professor at Imam Khomeini International University, Qazvin
2 MA at Imam Khomeini International University, Qazvin
چکیده English

Today, with the intensification of the actions of the enemies of the Islamic world in dividing Muslims, Islamic unity shows its necessity more than in the past. Therefore, there is no doubt about the necessity of unity among Muslims. One of the most frequent and important hadiths in support of this statement is the hadith: "siluu Asha'yirakum va ashhaduu jana'yizahum" (Pray among their families, visit their patients, and attend their funerals). Imam Jafar Sadiq (PBUH) has taught Shiites the way and method of interaction between Shiites and Sunnis in several hadiths, including the above hadith. And they have shown the correct Sunnah of Ahl al-Bayt (PBUH) and how they interact with Ahl al-Sunnah - from the point of view of thought and belief. The appearance of the hadith indicates the command of the Infallible (PBUH) to the Shiites to attend Sunni congregations, visit their sick and participate in their funerals. The current research with a descriptive-analytical method and approach (Rijal, Fiqh al-Hadith) seeks a detailed examination of the document and text of the said hadith. Another goal of the research is to express the hidden layers of hadith and how to create Islamic unity and interest in the Muslim community and the correct way of encountering Shiites with non-Shiites. According to the repetition of hadith with different documents in different sources of hadith (more than 12 times), it was determined that the chain of document of hadith in the book (Usul al-Kafi) has strength and power. Textual analysis and Fiqh al-Hadith, the statement of the family of hadith and the historical documentation of the said narration; It shows that the above hadith is consistent with the Quran and the Sunnah. In terms of content, the following article also studied the content of hadith and explained its various dimensions in order to improve the level of empathy among Muslims and it indicates that the interaction between Shias Sunnis based on this hadith is firstly a logical and emphatic matter, secondly the main factor in realizing unity among Muslims; The confrontation is rational, ethical and avoids cursing and swearing.

کلیدواژه‌ها English

Imam Sadiq (PBUH)
narration "siluu Asha'yirakum va ashhaduu jana'yizahum"
Funeral ceremony
visiting the sick
Islamic unity
قرآن کریم.
ابن‌­تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (1420ق). قاعدة جلیلة فی التوسل و الوسیلة. ریاض: دار امام احمد.
ابن‌­کثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیة.
ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبة الله (1390ق). شرح نهج البلاغه. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی (بی‌­تا). تهذیب التهذیب. بیروت: مؤسسه الرساله.
ابن‌شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی (1433ق). نخب المناقب لآل ابی‌طالب(ع). قم: کتابخانه آیةالله مرعشی نجفی.
ابوزهره، محمد (بی‌­تا). الامام الصادق حیاته و عصره آرائه و فقهه. بی­‌جا: بی‌نا.
احمدی میانجی، علی (1426ق). مکاتیب الأئمه(ع). قم: بی­‌نا.
اردبیلی، محمد بن علی (1403ق). جامع الرواة. قم: کتابخانه آیةالله مرعشی نجفی.
بحرالعلوم، سید محمدمهدی (1372ش). الفوائد الرجالیة. مشهد: آستان قدس رضوی.
تستری، محمدتقی (1410ق). قاموس الرجال. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ثعلبی، احمد بن محمد (1422ق). الکشف و البیان. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
جاوید موسوی، سید حمید، (1428ق). اتحاد اسلامی در آثار شهید ­مطهری. قم: صدرا.
جزری، محمد بن محمد (1409ق). أسنی المطالب فی مناقب سیدنا علی بن أبی‌طالب. اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی(ع) العامة.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1368ق). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین.
جهامی، جیرار، و دغیم، سمیح (2006م). الموسوعة الجامعة لمصطلحات الفکر العربی و الإسلامی. بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
حرعاملی، محمد بن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
همو (1414ق)، هدایة الأمه إلى أحکام الأئمه(ع). مشهد: مجمع البحوث الإسلامیه.
حلی، حسن بن یوسف (1417ق). خلاصة الأقوال فی معرفة الرجال. قم: نشر الفقاهه.
حیدر، اسد (1392ش). امام صادق(ع) و مذاهب اهل سنت (ترجمه محمدحسین سرانجام). قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
خویی، سید ابوالقاسم (1413ق). معجم رجال الحدیث. قم: بی­‌نا.
همو (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسه احیاء آثار امام خویی.
ذهبی، محمد بن احمد (1427ق). سیر أعلام النبلاء. قاهره: دارالحدیث.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. دمشق: دارالقلم؛ بیروت: الدار الشامیة.
شرف‌­الدین، عبدالحسین (1396ق). اجتهاد در مقابل نص (ترجمه علی دوانی). بی‌جا: کتابخانه بزرگ اسلامی.
شریف ­رضی، محمد بن حسین (1414ق). نهج البلاغه (تصحیح صبحی صالح). قم: مؤسسه دارالهجره.
شعرانی، عبدالوهاب بن احمد (1426ق). الطبقات الکبرى. مصر: مکتبة الثقافة الدینیة.
صدوق، محمد بن علی (1414ق). إعتقادات الإمامیه. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
همو (1376ش). امالی شیخ صدوق (ترجمه محمدباقر کمره‌ای). تهران: کتابچی.
همو (1413ق). من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر ­القرآن. بیروت: مؤسسة­ الأعلمی للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن (1426ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالعلوم.
همو (1370ش). مشکات الأنوار فی غرر الأخبار. قم: دارالثقلین.
طبری آملی، محمد بن محمد (1383ق). بشارة المصطفى لشیعة المرتضی. نجف: المطبعة الحیدریة.
طبری، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفة.
طوسی، محمد بن حسن (1381ق). رجال الطوسی. قم: الشریف الرضی.
همو (1413ق). فهرست. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامى آستان قدس رضوی.
علوی عاملی، احمد بن زین‌العابدین (1399ق). مناهج الأخیار فی شرح الإستبصار. قم: بی­‌نا.
عمیم الاحسان، محمد (2009م). التعریفات الفقهیة. بیروت: دارالکتب العلمیه.
فقهی زاده، عبدالهادی (1389ش). علامه مجلسی و فهم حدیث. قم: بوستان کتاب.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1398ق). القاموس المحیط. مصر: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه مرتضی (1406ق). الوافی. اصفهان: کتابخانه امام امیرالمؤمنین علی(ع).
قهپائی، عنایت الله (1364ش). مجمع الرجال. قم: اسماعیلیان.
کسنزانی، محمد (1426ق). موسوعة الکسنزان فیما اصطلح علیه أهل التصوف و العرفان. دمشق: دارالمحبة.
کشی، محمد بن عمر (1404ق). اختیار معرفة الرجال. قم: مؤسسه آل البیت(ع).
همو (1348ش). رجال الکشی. مشهد: دانشگاه مشهد.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مازندرانی، محمدصالح بن احمد (1382ق). شرح الکافی، الأصول و الروضه. تهران: المکتبه الإسلامیه.
مامقانی، عبدالله (1350ق). تنقیح المقال فی علم الرجال. نجف: الطبعه الحجریه.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
همو (1404ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه. قم: بنیاد فرهنگ اسلامی کوشانپور.
محمود عبدالرحمن، عبدالمنعم (1419ق). معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة. قاهره: دارالفضیلة.
مسعودی، عبدالهادی (1389ش). روش فهم حدیث. قم: سمت؛ دانشکده علوم حدیث.
مطهری، مرتضی (1370ش). سیری در سیره ائمه اطهار. قم: صدرا.
همو (1390ش). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
مفید، محمد بن محمد (1413ق). الإختصاص. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
موحد ابطحی، سید محمدعلی (1390ق). تهذیب المقال فی تنقیح کتاب الرجال للشیخ الجلیل أبى‌العباس أحمد بن علی النجاشی. نجف: مطبعة الآداب.
نجاشی، احمد بن علی (1365ش). رجال النجاشی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
همو (1416ق). فهرست اسماء مصنفی الشیعه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
هوشنگی، حسین، و شکرانی، یاسین (1391ش). اصول و روشهای حاکم بر مناظرات امام صادق(ع). مجموعه مقالات مبانی و روش اندیشه علمی امام صادق(ع). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).