مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

تحلیل تاثیرگذاری باور به مفهوم منجی در بالندگی مذاهب اسلامی و تاثیر آن در رخدادهای اجتماعی درون دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه فلسفه، الهیات و معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/mtmi.2026.576522.1935
چکیده
درهمه باورها، اعم از دینی وغیردینی، مصطلحاتی وجود دارد که باورمندی به‌آن در بسیاری حوادث تاثیر بهسزایی دارد.

اصطلاحات"مهدویت"،"قائم"،"غایب"،"مستودع"و"مستور"که درحوزه تشیع امامی بهوجود آمده، دارای نتایج وپیامدهای بسیار بوده که می‌طلبد چگونگی پیدایش این اصطلاحات نخست بررسی وسپس اثراتی را که درپی داشته واکاوی گردد. دراین پژوهش بااستفاده ازابزارمکتوب(تاریخ) و رخدادهای فعلی وباروش" توصیفی -تحلیلی"مطرح می‌شود که درحوزه اسلامی می‌توان به سه مقوله مهم دست یازید. یکی آنکه عده‌ای از این‌گونه باورها خواسته‌اند در جامعه تاثیر مثبت بگذاند ومردم را باامیدبه آمدن منجی همواره به بالندگی وآماده شدن برای زندگی بهتر سرزنده وشاد نگهدارند. گروه دیگر با تبلیغ به اینکه در انتظار موعود بودن خود یک عمل مطلوبیست وباید برای تغییر جامعه ورسیدن به اهداف مثبت در انتظار آمدن منجی بود. وروشن است که این مقال مردم را از عمل موثردرتغییرمثبت وایجاد تحولات اجتماعی باز می‌دارد. و گروه سوم با باورمندی به چنین اعتقادی خود را به‌عنوان منجی معرفی کرده  واکثرًا ازاین موضوع استفاده سوء کرده ومی‌کنند. اعتقاد به منجی، علاوه بر تبیین ایده‌های دینی، ابتدا در برگزیدن امام و راهبر جامعه اسلامی و سپس پیدایش فرقه‌های متعدد با آرای متناقض تاثیر شگرفی داشت، به‌گونه‌ای که هریک از مبلغان وپیروان ایشان، مقاصد غایی خود را در توسعه مذهب خود دنبال می‌نمود. ازهمین رو است که اسماعیلیه به‌عنوان فرقه پیشرو درتوجه به مباحث فلسفی وتاویل متون واعمال دینی وباطنیگری بر سراختلاف عقیدتی در مورد امامت شیعیان، پس ازرحلت امام جعفر صادق(ع)، مقولات نوی درباور به امامت (یکی از اصول مذهب امامیه) مطرح ساخته ودرسرزمینهای اسلامی؛ بویژه ایران، رسوخ سیاسی واعتقادی پیداکردند؛وحضور ایشان در ترویج فرقه با لحاظ صیانت از منجی و برخورد باعقاید مخالف، زمینه‌ساز کنشهای بسیار در جامعه اسلامی گردید. تا جایی که حاصل عمده کارشان تاسیس خلافت فاطمیان در غرب جهان اسلام و رواج و نهادینه شدن تشیع دوازده امامی در جابه‌جای دنیای اسلام شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

تحلیل تاثیرگذاری باور به مفهوم منجی در بالندگی مذاهب اسلامی و تاثیر آن در رخدادهای اجتماعی درون دینی

نویسندگان English

Mohadeseh Blooki Asli Ahmad Goorabi 1
Mohammad Jafari Harandi 2
Seyedeh Fatemeh Hosseini Mirsafi 3
1 PhD student, Department of Quran and Hadith Sciences, YI.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, YI.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Philosophy, Theology and Islamic Studies, YI.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

درهمه باورها، اعم از دینی وغیردینی، مصطلحاتی وجود دارد که باورمندی به‌آن در بسیاری حوادث تاثیر بهسزایی دارد. اصطلاحات"مهدویت"،"قائم"،"غایب"،"مستودع"و"مستور"که درحوزه تشیع امامی بهوجود آمده، دارای نتایج وپیامدهای بسیار بوده که می‌طلبد چگونگی پیدایش این اصطلاحات نخست بررسی وسپس اثراتی را که درپی داشته واکاوی گردد. دراین پژوهش بااستفاده ازابزارمکتوب(تاریخ) و رخدادهای فعلی وباروش" توصیفی -تحلیلی"مطرح می‌شود که درحوزه اسلامی می‌توان به سه مقوله مهم دست یازید. یکی آنکه عده‌ای از این‌گونه باورها خواسته‌اند در جامعه تاثیر مثبت بگذاند ومردم را باامیدبه آمدن منجی همواره به بالندگی وآماده شدن برای زندگی بهتر سرزنده وشاد نگهدارند. گروه دیگر با تبلیغ به اینکه در انتظار موعود بودن خود یک عمل مطلوبیست وباید برای تغییر جامعه ورسیدن به اهداف مثبت در انتظار آمدن منجی بود. وروشن است که این مقال مردم را از عمل موثردرتغییرمثبت وایجاد تحولات اجتماعی باز می‌دارد. و گروه سوم با باورمندی به چنین اعتقادی خود را به‌عنوان منجی معرفی کرده  واکثرًا ازاین موضوع استفاده سوء کرده ومی‌کنند. اعتقاد به منجی، علاوه بر تبیین ایده‌های دینی، ابتدا در برگزیدن امام و راهبر جامعه اسلامی و سپس پیدایش فرقه‌های متعدد با آرای متناقض تاثیر شگرفی داشت، به‌گونه‌ای که هریک از مبلغان وپیروان ایشان، مقاصد غایی خود را در توسعه مذهب خود دنبال می‌نمود. ازهمین رو است که اسماعیلیه به‌عنوان فرقه پیشرو درتوجه به مباحث فلسفی وتاویل متون واعمال دینی وباطنیگری بر سراختلاف عقیدتی در مورد امامت شیعیان، پس ازرحلت امام جعفر صادق(ع)، مقولات نوی درباور به امامت (یکی از اصول مذهب امامیه) مطرح ساخته ودرسرزمینهای اسلامی؛ بویژه ایران، رسوخ سیاسی واعتقادی پیداکردند؛وحضور ایشان در ترویج فرقه با لحاظ صیانت از منجی و برخورد باعقاید مخالف، زمینه‌ساز کنشهای بسیار در جامعه اسلامی گردید. تا جایی که حاصل عمده کارشان تاسیس خلافت فاطمیان در غرب جهان اسلام و رواج و نهادینه شدن تشیع دوازده امامی در جابه‌جای دنیای اسلام شد.

کلیدواژه‌ها English

منجی
مستور
مستودع
قائم
غایب
فرق اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 خرداد 1405