مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

" سیاست های اقتصادی عمربن خطاب و علی بن ابی طالب رضی الله عنهما "

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دبیرخانه شورای برنامه ریزی مدارس اهل سنت کشور
10.22034/mtmi.2026.532485.1872
چکیده
این پژوهش به تحلیل تطبیقی و عمیق سیاست‌های اقتصادی دو خلیفه بزرگ راشدین، عمر بن خطاب (رض) و علی بن ابی‌طالب(رض)، می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه هر یک از آنان، در بسترهای تاریخی کاملاً متفاوت، الگوهای منحصربه‌فردی از حکمرانی اقتصادی را بنیان نهادند. دوران خلافت عمر(رض) که با ثبات داخلی و گسترش قلمرو اسلامی همراه بود، زمینه را برای یک الگوی توسعه‌محور فراهم آورد. سیاست‌های ایشان بر فعال‌سازی سرمایه انسانی از طریق ترویج فرهنگ کار، توسعه زیرساخت‌های اقتصادی مانند احیای اراضی و مهم‌تر از همه، ایجاد یک نظام نظارت و پاسخگویی قاطع بر کارگزاران استوار بود. در مقابل، دوران خلافت علی (رض) که در میانه بحران‌های داخلی و جنگ سپری شد، به شکل‌گیری یک الگوی عدالت‌محور انجامید که در آن، اولویت اصلی حفظ انسجام اجتماعی و حمایت از طبقات محروم بود. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر، به این پرسش کلیدی پاسخ می‌دهد که این دو زمامدار چگونه با چالش‌هایی نظیر قحطی، توزیع ثروت و فساد اداری مقابله کردند. نوآوری اصلی این پژوهش، تحلیل سیاست‌های ایشان در چارچوب مفهوم مدرن توسعه پایدار و استخراج راهکارهای عملی برای امروز است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های عمر(رض) در زمینه حکمرانی مطلوب و سیاست‌های علی(رض) در زمینه عدالت توزیعی، مبارزه با ویژه‌خواری و نظریه قیمت عادلانه، نه تنها در تضاد با یکدیگر نیستند، بلکه دو روی مکمل یک سکه برای تحقق توسعه‌ای همه‌جانبه به شمار می‌روند؛ توسعه‌ای که هم به رشد و کارایی اقتصادی (الگوی عمری) و هم به عدالت و توازن اجتماعی (الگوی علوی) توجه دارد. این پژوهش در نهایت تأکید می‌کند که بازخوانی این دو الگوی غنی و پویا می‌تواند منبع الهام‌بخش و کارآمدی برای مواجهه با چالش‌های اقتصادی جوامع اسلامی معاصر باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The economic policies of Omar ibn al-Khattab and Ali ibn Abi Talib, may God be pleased with them.

نویسنده English

seyed muhammad sadeghyan
The Secretariat of the Sunni School Planning Council of the country
چکیده English

This study provides an in-depth comparative analysis of the economic policies of the two great Rashidun Caliphs, Umar ibn al-Khattab (RA) and Ali ibn Abi Talib (RA), and shows how each of them, in completely different historical contexts, established unique models of economic governance. The caliphate of Umar (RA), which was accompanied by internal stability and the expansion of the Islamic realm, paved the way for a development-oriented model. His policies were based on activating human capital through the promotion of a work culture, the development of economic infrastructure such as land reclamation, and most importantly, the establishment of a system of strict supervision and accountability for agents. In contrast, the caliphate of Ali (RA), which was spent in the midst of internal crises and war, led to the formation of a justice-oriented model in which the main priority was to maintain social cohesion and support the disadvantaged classes. This article uses a descriptive-analytical method and cites reliable sources to answer the key question of how these two rulers dealt with challenges such as famine, wealth distribution, and administrative corruption. The main innovation of this research is to analyze their policies within the framework of the modern concept of sustainable development and to derive practical solutions for today..

کلیدواژه‌ها English

Omar bin Al-Khattab (RA)
Ali bin Abi Talib (RA)
economic policies
sustainable development
comparative analysis
distributive justice

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 مهر 1405