دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین
10.22034/mtmi.2026.575126.1927
چکیده
بیان امام علی(ع) در نهج‌البلاغه از ظرفیت‌های زیبایی‌شناختی متعددی بهره می‌گیرد و «تصاویر سمعی (شنیداری)» یکی از کم‌پژوهیده‌ترین آن‌هاست؛ زیرا پژوهش‌های پیشین عمدتاً بر تصاویر دیداری متمرکز بوده و پیوند تصاویر شنیداری نهج‌البلاغه با الگوهای قرآن و سنت نبوی را نسنجیده‌اند. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی و با گردآوری کتابخانه‌ای، نمونه‌های شنیداری نهج‌البلاغه را بر پایه سه رکن «تخییل»، «تجسیم» و «تشخیص» بازخوانی نموده و هر نمونه را با شواهد قرآنی و روایات نبوی(ص) ـ که بخشی از آن‌ها در منابع حدیثی اهل سنت آمده است ـ می‌سنجد. تحلیل در دو محور انجام شده است: نخست دلالت‌های آوایی واژگان (مهموس، مرتعش، ناهنجار، انفجاری و نام‌آوا) و دوم هماهنگی ریتم با غرض کلام (اندوه، آرامش اخلاقی، قاطعیت مدیریتی، عاطفه پدرانه، انذار و بشارت). یافته‌ها نشان می‌دهد که در هر پنج دسته واژگانی و در هر شش گونه ریتمیک، برای نمونه علوی شاهدی قرآنی یا نبوی قابل مقایسه وجود دارد؛ لحن و ساخت صوتی کلام امام(ع) در القای حالت‌هایی چون خشونت، آرامش، هشدار و بشارت نقش دارد؛ و این هم‌سویی را می‌توان به سه عامل محیطی، درونی و هستی‌شناختی بازگرداند.
پیرچراغ، محمدرضا. (1405). تصویرآفرینی سمعی در نهج‌البلاغه و انطباق آن با الگوهای قرآنی و سنت نبوی(ص): واکاوی الفاظ آوانما و ریتم کلام. (e256537). مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، ()، e256537 https://doi.org/10.22034/mtmi.2026.575126.1927
MLA
پیرچراغ، محمدرضا. "تصویرآفرینی سمعی در نهج‌البلاغه و انطباق آن با الگوهای قرآنی و سنت نبوی(ص): واکاوی الفاظ آوانما و ریتم کلام" .e256537 ، مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، ، 1405، e256537. doi: 10.22034/mtmi.2026.575126.1927
HARVARD
پیرچراغ، محمدرضا. (1405). 'تصویرآفرینی سمعی در نهج‌البلاغه و انطباق آن با الگوهای قرآنی و سنت نبوی(ص): واکاوی الفاظ آوانما و ریتم کلام'، مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، (), e256537. doi: 10.22034/mtmi.2026.575126.1927
CHICAGO
پیرچراغ، محمدرضا، "تصویرآفرینی سمعی در نهج‌البلاغه و انطباق آن با الگوهای قرآنی و سنت نبوی(ص): واکاوی الفاظ آوانما و ریتم کلام." مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، (1405): e256537, doi: 10.22034/mtmi.2026.575126.1927
VANCOUVER
پیرچراغ محمدرضا. تصویرآفرینی سمعی در نهج‌البلاغه و انطباق آن با الگوهای قرآنی و سنت نبوی(ص): واکاوی الفاظ آوانما و ریتم کلام. مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت). 1405;():e256537. doi: 10.22034/mtmi.2026.575126.1927
