مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

بازخوانی فقهی ـ حقوقی مفهوم برائت در قرآن و دلالتهای آن در روابط میان‌مذهبی با تأکید بر آرای مفسران متقدم امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه اصفهان
2 دکتری کلام اسلامی ،مدرس دانشگاه ،اصفهان، ایران.
3 دکتری تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، استادیار، گروه فقه و حقوق، دانشکده حقوق، الهیات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد
10.22034/mtmi.2026.553218.1891
چکیده
جریان فکری مذهبی برائتی ها به جریانی اطلاق می شود که با برجسته کردن اموزه تولی و تبری نگاهی تنگ نظرانه به تقریب مذاهب اسلامی دارند. این جریان‌ها با ارائه خوانشی خاص از قرآن کریم، هرگونه حرکت تقریبی میان مذاهب اسلامی را نفی کرده و آن را مغایر با مفاهیم اصیل دینی می‌دانند. و گاها به اشکارا به لعن و نفرین و بی احترامی خلفا و صحابه و مقدسات اهل سنت می پردازند. این جریان فکری شیعی برای رفتارها و کنش ها و باورهای خود استدلال های عقلی و قرانی و روایی و اجتماعی و سیاسی...اقامه می کنند. در عرف مذهبی سیاسی اجتماعی جریان شیرازی ها یکی از عتاصر اصلی برائتی ها محسوب می شوند. این پژوهش با تمرکز بر منابع اصلی جریان شیرازی ها با روشی تحلیلی و توصیفی و با رویکردی انتقادی در گام نخست به تبیین و توضیح دیدگاه و مهم ترین استدلال های قرانی این جریان می پرازد و در ادامه به تحلیل و ارزیابی تفسیر و فهم انها از ایات قران می پردازد.

یافته های پژوهش نشان می دهد که استدلال های قرانی این جریان با چالش‌های جدی مواجه است. از جمله: 1- خروج از سیاق تاریخی و شأن نزول آیات 2- تعمیم ناروای مفاهیم (مانند شرک، کفر و ظلم)، 3- مغایرت با سیره عملی ائمه اطهار (ع) در تعامل با دیگر مسلمانان، 4- تضاد با مبانی فقه امامیه در تفکیک میان «اسلام» و «ایمان» 5- تضاد با رویکرد وحدت‌گرایانه علمای بزرگ شیعه 6- رویکردی ظاهرگرا و اخباری از ایات 7- تکیه بر تطبیق‌های مصداقی بدون درنظرگیری مصالح عالیه امت اسلامی 8- دامن‌زدن به تنش‌های مذهبی 9- وهن تشیع 10- ممانعت از وحدت جهان اسلام 11- تبدیل لعن به یک کنش اجتماعی12- اطلاق مفهوم «کافر» و «عدو» بر اهل‌سنت
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 آذر 1405