حقوق اقتصادی در فقه مذاهب اسلامی (مطالعه موردی زکات و احتکار)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

حقوق اقتصادی که در آن روشها و اهداف مربوط به اقتصاد در حقوق به کار گرفته می‌‌شود، تحول بزرگی در حقوق برخی کشورها از جمله آمریکا ایجاد کرد. در این برداشت حقوقی، مفاهیمی مانند انتخاب معقول، ارزیابی سود و زیان قواعد حقوقی و غیره، با به کارگیری مفهوم نظم عمومی اقتصادی استفاده شده است. صاحب‌‌نظران این رشته معتقدند حقوق سنتی قابلیت انعطاف پذیری را در قبال متغیرهای اقتصادی و شرایط زمانی ندارد، اما حقوق اقتصادی چنین قابلیتی را دارد. بنابراین باید هر مانعی که در مقابل معاملات افراد وجود دارد، برداشته شود. از بررسی این مسئله در فقه و حقوق، این نتیجه حاصل می‌‌شود که فقهای فریقین هم بدین امر توجه شایانی داشته‌‌اند، هرچند که به طور مستقیم اشاره‌ای بدان نکرده‌‌اند. تلاش آنان در این راستا را می‌‌توان در تطبیق احکام حقوق اسلامی (فقه) با نیازهای زندگی امروزی و اصلاح ساختار اقتصادی جستجو نمود که در هردو عرصه عبادی و غیرعبادی کاربرد ویژه خود را دارد. برای نیل بدین هدف، فقها از دو اصل بهره برده‌‌اند: اصل موازنه یعنی باید میان ابزارهای اقتصادی که اسلام پیشنهاد می‌‌کند و نیازهای روزمره، تطبیق وجود داشته باشد، در غیر این صورت باید سازوکارهای سنتی تغییر یابد، و اصل بهره‌‌برداری همگانی یعنی مالکیت منابع طبیعی برای پروردگار است و باید در راستای تولید ثروت و کم نمودن فاصله طبقاتی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین اتکا به منابع خارجی برای تدوین قانون، به هیچ عنوان شایسته نظامی با دورنمای جهان‌‌بینی نیست. از این رو بازگشت به اهداف اصلی انقلاب از جمله ایجاد یک نظام حقوقی مستقل، مبتنی بر نظام حقوقی بومی خود، به همراه استفاده از شرایط و پیشرفتهای جدید بشری، نظام ما را از وابستگی و استفاده از قوانین ترجمه شده دیگر نظامها رهایی خواهد داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Economic laws in Islamic jurisprudence of Islamic sects (Case study: Zakat and Ehtekar)

نویسندگان [English]

  • Reza Tajarloo
  • Seyed Mojtaba Hoseini AlMousavi
چکیده [English]

Economic laws are a great evolution in laws of some countries including America which within them apply methods and aims that are related to economy. This legal episode utilizes concepts such as logic selection, evaluating profit and loss of legal rules and etc. with using public order economy. Exports of this branch believe that traditional laws are not flexible in contrast with economical and time conditions, but economical laws have this ability. Thus all obstacles that are in front of individual treads must remove. By examination of this point in jurisprudence and laws this result become clear that Jurisconsults of Fariqain also pay attention to this point although they didn’t pointed out to it directly. Their attempt could adapt rules of Islamic laws (Jurisprudence) with today’s life’s needs and also searching in reforming economic structure that it is practical in both devotional and non-devotional fields. Jurisconsults for reaching to this aim utilized from two principals: principal of balance that means it must be an adaption between economical tools, which Islam offers, and daily needs. Otherwise traditional mechanism must change. Another principal is general utilization which means that the ownership of natural sources is for God and must use for producing wealth and reducing class gaps. Thus relying on outsider sources for composing constitution is not suitable for a system with worldview perspective. Therefore returning to main goals of revolution including making a united legal system depending on its domestic legal system, mid using from new humanistic conditions and developments would free our regime from affiliation and translated laws of other regimes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • economy laws
  • Moqaren jurisprudence
  • logical selection
  • circumstance of time
  • balance principal
  • principal of general utilization