مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

تصدیق خداوند پس از تلاوت قرآن کریم از دیدگاه شیعه و اهل‌سنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام
2 کارشناس ارشد فقه مقارن و حقوق جزای اسلامی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی
چکیده
تصدیق خداوند در پایان تلاوت قرآن کریم، از آدابی است که بسیاری از مسلمانان اعم از شیعه و سنی به آن پایبند‌ بوده و اهمیت فراوانی برای آن قائل‌اند؛ هرچند در این میان، برخی از معاصرین سلفی این عمل را از مصادیق بدعت به شمار آورده‌اند که با واکنشها و پاسخهای دیگر عالمان اهل سنت مواجه شده است. تصدیق خداوند پس از تلاوت قرآن کریم در دوران حاضر، معمولاً با استفاده از تعابیر «صدق الله العظیم» و «صدق الله العلی العظیم» انجام می‌شود که تعبیر اول نزد قاریان اهل سنت و تعبیر دوم نزد قاریان شیعه متداول است. برخی به خطا تصور کرده‌اند که هر یک از این تعابیر مختص یکی از این مذاهب است و لفظ «العلی» را که وصف خداوند متعال است، با امام اول شیعیان مرتبط دانسته‌اند. هیچ پژوهش مستقلی درباره تصدیق پایان تلاوت از دیدگاه مذاهب اسلامی یافت نشد و این مقاله کوشیده است مسئله تصدیق خداوند و الفاظ مربوط به آن را در منابع شیعه و اهل سنت با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی مورد واکاوی قرار داده و به این نتیجه رسیده است که تصدیق خداوند پس از تلاوت، به کلمات یا عبارات خاصی منحصر نیست و ذکر عبارات گوناگون در تصدیق خداوند متعال جایز است. مرزبندیهای مذهبی خاصی در ذکر عبارت تصدیق پس از تلاوت قرآن کریم میان شیعه و اهل سنت وجود نداشته است و تعصب و اصرار بر گفتن عبارتی خاص از سوی افراد در تصدیق پایان تلاوت، فاقد پشتوانه دینی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Acknowledgment of God after reciting the Holy Qur'an from the point of view of Shiites and Sunnis

نویسندگان English

Mojtaba Mohammadi Anvigh 1
Ayoub Shafeipoor 2
1 Assistant Professor at University of Ilam
2 MA at International University of Islamic Denominations
چکیده English

Acknowledging of God at the end of reciting the Holy Qur'an is one of the customs that many Muslims, both Shia and Sunni, adhere to and attach great importance to. However, in the meantime, some contemporaries of the Salafists have considered this act as an example of heresy, which has been met with the reactions and answers of other Sunni scholars. Acknowledging of God after reciting the Holy Qur'an in the present era is usually done using the interpretations of "Sadaq Allah Al-Azeem" and "Sadaq Allah Al-Ali Al-Azeem", the first interpretation is common among Sunni reciters and the second interpretation is common among Shia reciters. Some have mistakenly assumed that each of these interpretations is specific to one of these schools of thought, and they have associated the word "Al-Ali" with the first imam of the Shiites. No independent research was found about the confirmation of the end of the recitation of the Islamic schools of thought, and this article has tried to analyze the issue of confirming God and the words related to it in Shia and Sunni sources using the descriptive-analytical method and has come to the conclusion that Acknowledging of God after recitation is not limited to certain words or expressions and it is permissible to mention various expressions in acknowledging of God Almighty. There are no specific religious demarcations in mentioning the words of affirmation after the recitation of the Holy Qur'an between Shiites and Sunnis, and the prejudice and insistence on saying a certain phrase by people when acknowledging the end of the recitation lacks religious support.

کلیدواژه‌ها English

Confirmation of recitation
etiquette of recitation
recitation of the Qur'an
Sadaq Allah
قرآن کریم (ترجمه سید علی موسوی گرمارودی).
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1378ق). عیون اخبار الرضا(ع). تهران: جهان.
ابن‌عابدین، محمدامین بن عمر (1412ق). رد المحتار على الدر المختار. بیروت: دارالفکر.
ابن‌مازه بخاری، محمود بن احمد (1424ق). المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارصادر.
انصاری، زکریا بن محمد (بی‌تا). أسنى المطالب فی شرح روض الطالب. بیروت: دارالکتاب الإسلامی.
بجیرمی، سلیمان بن محمد (1415ق). حاشیه البجیرمی على الخطیب. بی‌جا: دارالفکر.
بحرانی، سید هاشم بن سلیمان (1416ق). البرهان فى تفسیر القرآن. تهران: بنیاد بعثت.
بخاری، محمد بن اسماعیل (1422ق). صحیح البخاری. دمشق: دارطوق النجاة.
جمعی از مؤلفین مؤسسه انقلاب اسلامی (1376ش). میزبانی از بهشت، روایت حضور مقام معظم رهبری در منازل شهدا. تهران: انقلاب اسلامی.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1430ق). الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
الدویش، احمد بن عبد الرزاق (بی‌تا). فتاوى اللجنه الدائمه للبحوث العلمیه و الإفتاء. ریاض: الرئاسه العامه للبحوث العلمیه و الإفتاء.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. دمشق: دارالقلم؛ بیروت: الدر الشامیة‏.
رشیدرضا، محمد (1990م). تفسیر المنار. قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
رملی، محمد بن احمد (1404ق). نهایة المحتاج إلى شرح المنهاج. بیروت: دارالفکر.
زحیلی، وهبه (بی‌تا). الفقه الإسلامی و أدلته. دمشق: دارالفکر.
زیلعی، عثمان بن علی (1313ق). تبیین الحقائق شرح کنز الدقائق. قاهره: المطبعة الکبرى الأمیریة.
طبرسی، فضل بن حسن (1372ش). مجمع البیان لعلوم القرآن. تهران: ناصرخسرو.
طوسی، محمد بن حسن (1407ق). تهذیب الأحکام. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
همو (1411ق). مصباح المتهجد و سلاح المتعبد. بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.
عثیمین، محمد بن صالح (بی‌تا). إزالة الستار عن الجواب المختار لهدایة المحتار. بی‌جا: بی‌نا.
فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه مرتضی (1415ق). تفسیر الصافی. تهران: مکتبه الصدر.
قرطبی، محمد بن احمد (1964م). الجامع لأحکام القرآن. قاهره: دارالکتب المصریه.
قطب، سید (1412ق). فی ظلال القرآن. قاهره: دارالشروق.
کفعمی، ابراهیم بن على (1405ق). المصباح. قم: دارالرضی.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
نراقی، محمدمهدی بن ابی‌ذر (بی‌تا). جامع السعادات. بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
www.aliftaa.jo
www.awqaf.gov.ae/ar
www.binbaz.org.sa
www.binothaimeen.net
www.dar-alifta.org
www.e.gov.kw
www.hajij.com
www.ifta.ly
www.mara.gov.om
www.mashreghnews.ir