مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)

بررسی تطبیقی آراء مفسران فریقین در تحلیل ماهیت دعا در قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران
چکیده
دعا در اسلام، به عنوان یکی از مهم‌ترین روشهای برقراری ارتباط با خداوند، در تمامی مذاهب وجود دارد. در شیعه، دعا به عنوان عبادت و مخّ عبادت تلقی شده، در مذهب سنی نیز دعا به عنوان یک روش بسیار مؤثر برای پیدا کردن رضایت خداوند استفاده می‌شود. این مقاله با تبیین کیفیت و ماهیت دعا، دیدگاههای مفسران مذاهب اسلامی در این موضوع را مورد پژوهش قرار داده و با تبیین آموزه‌های اشتراکی مذاهب اسلامی به رفع سوء تفاهم و ابهام و دفع شبهه در حوزه ماهیت و چیستی دعا می‌پردازد. نتیجه آنکه از دعا به عنوان یکی از عباداتی که در زمره مشترکات مذاهب اسلامی به شمار می‌رود، می‌توان برای تقریب مذاهب و رشد و پرورش جامعه اسلامی استفاده کرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A comparative study of the opinions of two sects’ commentators in the analysis of the nature of supplication in the Qur'an

نویسندگان English

Mojtaba Shirani 1
Ebrahim Eghbal 2
1 PhD student at Tehran University
2 Associate Professor at Tehran University
چکیده English

Supplication in Islam, as one of the most important ways to communicate with God, which of course is found in all Islamic Denominations. Shiites believe that supplication is a form of worship or the brain of worship. Also, in Sunni Denomination, supplication is used as a very effective method to find God's satisfaction. By explaining the quality and nature of supplication, this article researches the viewpoints of two sects’ commentators on this matter and by explaining the common views of two sects to resolve misunderstandings and ambiguities and remove doubts about the nature and meaning of supplication. As a result, supplication, as one of the acts of worship that is considered among the commonalities of Islamic Denominations, can be used to bring these Denominations together and grow and nurture the Islamic society.

کلیدواژه‌ها English

supplication
Qur'an
nature of supplication
two sects’ commentators
قرآن کریم.
ابن‌حنبل، احمد بن محمد (1421ق). مسند الإمام أحمد بن حنبل. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر.
ابن‌تیمیه حرانی، احمد بن عبدالحلیم (بی‌تا). زیارة القبور و الاستنجاد بالمقبور. ریاض: دارطیبة.
ابن‌عاشور، محمدطاهر بن محمد (بی‌تا). تفسیر التحریر و التنویر. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ابن‌عطیه اندلسى، عبدالحق بن غالب (1422ق). المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌فارس، احمد بن فارس (1404ق)‏. معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الإسلامی.
ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف (1420ق). البحر المحیط فی التفسیر. بیروت: دارالفکر.
ازهری، محمد بن احمد (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
آلوسی، محمود بن عبدالله (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ترمذی، محمد بن عیسى (1998م). سنن الترمذی. بیروت: دارالغرب الإسلامی.
ثعلبی، احمد بن محمد (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
جوادی آملی، عبدالله (1400ش). تفسیر تسنیم. قم: اسراء.
حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله (1411ق). المستدرک علی الصحیحین. بیروت: دارالکتب العلمیه.
حسینی همدانی، سید محمدحسین (1404ق). تفسیر انوار درخشان. تهران: کتاب‌فروشى لطفی.
خویی، سید ابوالقاسم (بی‌تا). البیان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه احیاء آثار امام خویى.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن‏. دمشق: دارالقلم؛ بیروت: الدار الشامیة.
رشیدرضا، محمد (1990م). تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار). مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
زمخشری، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتاب العربی.
سعادتی، قادر (1393ش). بررسی و نقد رابطه دعا و عبادت، از منظر قرآن و وهابیت. سراج منیر، 4(15)، 85-122.
سعیدی روشن، محمدباقر (1383ش). تحلیل زبان قرآن و روش شناسی فهم آن. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى‏.
قطب، سید (1412ق). تفسیر فى ظلال القرآن. بیروت ـ قاهره: دارالشروق.
شمس، محمدجواد، و ادیم، حمداله (1394ش). دعا در قرآن و عهد عتیق. مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، 11(42)، 68-82.
شوکانى، محمد بن علی (1414ق). فتح القدیر. دمشق ـ بیروت: دار ابن‌کثیر؛ دارالکلم الطیب.
طاهری خرم‌­آبادی، سید حسن (1392ش). شفاعت. قم: بوستان کتاب.
طباطبایى، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
طبری، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه.
طیب، سید عبدالحسین (1387ش). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: اسلام.
غفاری، ابراهیم (1397ش). آیین نیایش. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
فخررازى، محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1415ق). القاموس المحیط. بیروت‏: دارالکتب العلمیه.
قاسمى، محمد جمال‌­الدین (1418ق). محاسن التأویل. بیروت: دارالکتب العلمیه.
قرطبى، محمد بن احمد (1364ش). الجامع لأحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو.
قشیرى، عبدالکریم بن هوازن (بی‌تا). تفسیر لطایف الاشارات. مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
کمیجانی، داود (1395ش). درسنامه مقایسه تطبیقی قرآن با عهدین. قم: دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم.
کاشانى، ملا فتح‌الله (1336ش). تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین. تهران: کتاب‌فروشى علمی.
کلینى، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1383ش). به سوی تو. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
مکارم شیرازی، ناصر (1385ش). اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین). قم: نسل جوان.
همو (1386ش). آیات ولایت در قرآن. قم: نسل جوان.
همو (1386ش). پیام قرآن. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
همو (1374ش). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیه‏.
ملاحویش، عبدالقادر (1382ق). تفسیر بیان المعانی. دمشق: مطبعة الترقی.
موسوی سبزواری، سید عبدالأعلی (1409ق). مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه اهل‌بیت(ع).