توکیل در تقاص در فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

تقاص یا مقاصه اخذ مال بدهکار منکر یا مماطل در پرداخت، بدون اذن صاحب مال می‌‌باشد. تقاص حقی استثنایی است و به طلبکاری داده شده است که از طرق متعارف نمی‌‌تواند به طلب خود برسد. استثنا بودن آن به این معنی است که از شمول اصل اولی حرمت تصرف در مال غیر خارج است. دلیل اصلی جواز تقاص، روایاتی است که در هیچ‌‌یک سخنی از توکیل در تقاص به میان نیامده است، از طرفی مطابق قاعده کلی، وکالت در همه امور جایز است، مگر در اموری که عدم جواز وکالت دلیل داشته باشد. گرچه استثنایی بودن تقاص ممکن است خود دلیلی بر عدم جواز توکیل در تقاص باشد، اما حتی اگر این دلیل مورد مناقشه باشد، در تقاص شرایطی همچون علم مقاص به قطعی بودن حق و عدم پرداخت حق وجود دارد که حصول این شرایط برای شخصی غیر از طلبکار بسیار بعید، بلکه عادتاً محال است؛ زیرا این شرایط، اموری وجدانی و درونی هستند. در نتیجه می‌‌توان گفت: رسیدن به حق از طریق تقاص قابل توکیل نمی‌‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mandate in Moqasah in jurisprudence of Islamic Sects and Iran’s law

نویسندگان [English]

  • Ali Akbar Farahzadi
  • Hamid Koulivand
چکیده [English]

Moqasah (or Taqas) means getting property of a debtor who denying or delaying for his/her payment without his/her permission. Moqasah it is an extraordinary right and given to a creditor who s/he couldn’t achieve his/her quest by ordinary ways. It is extraordinary because the creditor could tenancy the property of debtor without debtor’s permission. The main reason for permission of Moqasah is a Hadith that is not talking about mandate in Moqasah, on other hand according to a general rule deputation in all affairs is acceptable except in things that non deputation has a reasonable reason. Although Moqasah’s extraordinary feature could be a reason for not permitting deputation for it, if even this is a reason for inconvertible, but in Moqasah there are conditions such as absoluteness of creditor’s right and not paying the debt by debtor, this situation is not a condition for non-creditor, because this is a conscionable affair. By these reasons we could say: achieving to right by Moqasah does not need mandate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Taqas
  • Moqasah
  • Mandate
  • deputation
  • Right